سیستم ارتینگ چیست؟ معرفی انواع ارت، چاه ارت و روش تست ارت
admin-site
مهر 14, 1405· 12 دقیقه مطالعه
سیستم ارتینگ چیست؟ راهنمای کامل انواع ارت، چاه ارت و تست مقاومت زمین
در هر سیستم الکتریکی، یکی از مهم‌ترین بخش‌های ایمنی، سیستم ارتینگ (Earthing System) است. سیستم ارتینگ مجموعه‌ای از تجهیزات و هادی‌هاست که برای ایجاد مسیرهای مشخص و ایمن به زمین، حفاظت در برابر برق‌گرفتگی، کمک به عملکرد تجهیزات حفاظتی و کنترل پتانسیل‌های ناخواسته در سیستم الکتریکی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
اجرای صحیح سیستم ارت در ساختمان‌ها، تابلوهای برق، تجهیزات صنعتی، مراکز داده، سیستم‌های مخابراتی و بسیاری از تأسیسات الکتریکی اهمیت زیادی دارد.
در این مقاله با مفهوم ارتینگ، انواع سیستم ارت، اجزای سیستم زمین، روش‌های اجرای چاه ارت، تفاوت ارت و نول، نحوه انتخاب سیم ارت، روش اندازه‌گیری مقاومت زمین و مهم‌ترین اشتباهات در اجرای سیستم ارتینگ آشنا می‌شویم.
ارتینگ چیست؟
ارتینگ یا اتصال به زمین، مجموعه‌ای از تمهیدات و تجهیزات برای ایجاد یک مسیر مشخص و ایمن به زمین در سیستم الکتریکی است.
در یک سیستم الکتریکی، ممکن است به دلیل خرابی عایق یا ایجاد خطا، قسمت‌های فلزی یک تجهیز دارای پتانسیل خطرناک شوند. وجود هادی حفاظتی و سیستم زمین مناسب می‌تواند مسیر مناسبی برای جریان خطا فراهم کرده و به عملکرد تجهیزات حفاظتی کمک کند.
به زبان ساده:
سیستم ارت یک بخش مهم از سیستم حفاظت الکتریکی است که برای کاهش خطر برق‌گرفتگی و افزایش ایمنی تجهیزات و افراد مورد استفاده قرار می‌گیرد.
البته عملکرد سیستم ارت فقط به «تخلیه برق به زمین» محدود نمی‌شود و طراحی صحیح هادی‌های حفاظتی، هم‌بندی و الکترود زمین نیز اهمیت دارد.
چرا سیستم ارتینگ اهمیت دارد؟
اجرای صحیح سیستم ارتینگ چند نقش مهم در سیستم برق دارد.
حفاظت در برابر برق‌گرفتگی
اگر به دلیل خرابی عایق، بدنه فلزی یک وسیله برقی دارای پتانسیل خطرناک شود، وجود مسیر حفاظتی مناسب می‌تواند جریان خطا را از مسیر مشخصی عبور داده و شرایط لازم برای عملکرد تجهیزات حفاظتی را فراهم کند.
به همین دلیل ارت یکی از بخش‌های مهم سیستم حفاظت در برابر برق‌گرفتگی است.
حفاظت از تجهیزات الکتریکی
سیستم زمین و هم‌بندی مناسب می‌تواند در کنترل برخی پتانسیل‌های ناخواسته و شرایط خطا نقش داشته باشد.
البته حفاظت تجهیزات در برابر اضافه‌ولتاژ، صاعقه و نوسانات برق به طراحی کامل سیستم حفاظت، تجهیزات حفاظتی و روش اجرای سیستم بستگی دارد و صرفاً با ایجاد یک چاه ارت حل نمی‌شود.
عملکرد تجهیزات حفاظتی
سیستم ارت و تجهیزاتی مانند کلید محافظ جان (RCD)، دو بخش متفاوت اما مکمل در سیستم حفاظت الکتریکی هستند.
RCD با تشخیص جریان باقی‌مانده یا نشتی، مدار را در شرایط مشخص قطع می‌کند. بنابراین وجود RCD جایگزین طراحی صحیح سیستم ارت و هادی حفاظتی نیست و سیستم ارت نیز جایگزین RCD نمی‌شود.
کاهش خطر حوادث الکتریکی
اجرای صحیح سیستم ارت، هادی‌های حفاظتی و هم‌بندی می‌تواند احتمال برق‌گرفتگی و برخی حوادث ناشی از خطاهای الکتریکی را کاهش دهد.
اجزای اصلی سیستم ارتینگ
یک سیستم ارتینگ می‌تواند با توجه به نوع پروژه از بخش‌های مختلفی تشکیل شود.
الکترود زمین (Ground Electrode)
الکترود زمین بخشی از سیستم است که با خاک در ارتباط مستقیم قرار می‌گیرد و وظیفه آن ایجاد اتصال الکتریکی مناسب با زمین است.
الکترود می‌تواند به شکل‌های مختلفی مانند میله، صفحه، نوار یا الکترود فونداسیونی اجرا شود.
هادی حفاظتی (Protective Conductor)
هادی حفاظتی یا PE، مسیر حفاظتی بین بدنه‌های فلزی تجهیزات و بخش‌های مختلف سیستم حفاظت الکتریکی را فراهم می‌کند.
سطح مقطع این هادی باید بر اساس نوع سیستم، جریان خطا، تجهیزات حفاظتی و الزامات استاندارد تعیین شود.
شینه ارت در تابلو برق
شینه ارت محل اتصال هادی‌های حفاظتی در تابلو برق است و نقش مهمی در سازمان‌دهی و توزیع هادی‌های PE دارد.
هم‌بندی حفاظتی (Equipotential Bonding)
در بسیاری از تأسیسات، قسمت‌های فلزی که ممکن است در شرایط خطا دارای پتانسیل متفاوت شوند، به وسیله سیستم هم‌بندی به یکدیگر متصل می‌شوند.
این موضوع در تأسیسات بزرگ، صنعتی و ساختمان‌های دارای تجهیزات فلزی گسترده اهمیت ویژه‌ای دارد.
انواع سیستم ارتینگ
سیستم‌های اتصال به زمین را می‌توان بر اساس نوع الکترود و روش اجرا به چند دسته تقسیم کرد.
۱. سیستم ارت صفحه‌ای
در این روش از یک صفحه فلزی به عنوان الکترود زمین استفاده می‌شود که در زمین نصب می‌شود.
صفحه می‌تواند از جنس مناسب و مطابق الزامات پروژه انتخاب شود.
ابعاد، ضخامت، عمق نصب و نحوه اتصال صفحه به هادی ارت باید بر اساس شرایط خاک، نوع سیستم زمین، طراحی پروژه و الزامات استاندارد تعیین شود؛ بنابراین نمی‌توان یک ابعاد ثابت را برای تمام پروژه‌ها تجویز کرد.
مزایای ارت صفحه‌ای
- امکان ایجاد سطح تماس مناسب با خاک
- کاربرد در برخی پروژه‌های ساختمانی و صنعتی
- امکان استفاده در روش‌های سنتی اجرای چاه ارت
کاربردها
- برخی ساختمان‌ها
- تأسیسات صنعتی
- مراکز مخابراتی
- پروژه‌هایی که طراحی سیستم زمین بر پایه الکترود صفحه‌ای انجام شده است
۲. سیستم ارت میله‌ای
در این روش از یک یا چند میله به عنوان الکترود زمین استفاده می‌شود.
میله‌ها می‌توانند از جنس‌های مختلف مانند فولاد مس‌اندود یا سایر الکترودهای استاندارد و مناسب برای سیستم زمین باشند.
تعداد، طول و آرایش میله‌ها باید با توجه به مقاومت ویژه خاک و مقدار مقاومت مورد نیاز سیستم تعیین شود.
مزایای ارت میله‌ای
- اجرای نسبتاً ساده
- نیاز کمتر به حفاری گسترده در برخی پروژه‌ها
- امکان استفاده از چند الکترود به صورت ترکیبی
کاربردها
- ساختمان‌ها
- تأسیسات صنعتی
- دکل‌ها و تجهیزات مخابراتی
- سیستم‌های زمین پروژه‌های مختلف
۳. سیستم ارت نواری یا رینگ ارت
در سیستم ارت نواری، یک هادی فلزی مناسب به صورت حلقه‌ای در اطراف ساختمان یا در آرایش تعیین‌شده توسط طراح در زمین اجرا می‌شود.
این سیستم می‌تواند با چند الکترود دیگر نیز ترکیب شود.
مزایای رینگ ارت
- ایجاد آرایش گسترده‌تر الکترود
- توزیع مناسب‌تر جریان در اطراف سازه
- قابلیت استفاده در ساختمان‌ها و تأسیسات بزرگ
- امکان ترکیب با سیستم هم‌بندی و حفاظت در برابر صاعقه، در صورت طراحی صحیح
کاربردها
- ساختمان‌های بزرگ
- مراکز داده
- بیمارستان‌ها
- تأسیسات صنعتی
- پروژه‌های دارای سیستم حفاظت در برابر صاعقه
۴. سیستم ارت فونداسیون (Foundation Earthing)
در این روش از اجزای فلزی مناسب و طراحی‌شده در فونداسیون یا بتن سازه به عنوان بخشی از سیستم الکترود زمین استفاده می‌شود.
ارت فونداسیون در ساختمان‌های جدید می‌تواند مزایای مهمی داشته باشد؛ زیرا الکترود در تماس گسترده با محیط سازه قرار می‌گیرد و می‌توان طراحی سیستم زمین را از مراحل اولیه ساخت ساختمان در نظر گرفت.
مزایای ارت فونداسیون
- دوام بالا
- امکان ایجاد اتصال گسترده با زمین
- مناسب برای ساختمان‌های نوساز
- کاهش نیاز به اجرای برخی روش‌های سنتی پس از ساخت ساختمان
کاربرد
- ساختمان‌های نوساز
- پروژه‌های بزرگ ساختمانی
- سازه‌های صنعتی
چاه ارت چیست و چگونه اجرا می‌شود؟
«چاه ارت» اصطلاحی رایج در پروژه‌های ساختمانی ایران برای اشاره به یکی از روش‌های اجرای الکترود زمین است.
در روش‌های سنتی، ممکن است الکترود صفحه‌ای یا سایر الکترودها در یک حفاری مشخص نصب شوند؛ اما نوع الکترود، ابعاد، عمق، مواد مورد استفاده و روش اجرا باید بر اساس طراحی سیستم زمین و شرایط خاک تعیین شود.
مراحل کلی اجرای چاه ارت
۱. انتخاب محل مناسب
محل اجرای سیستم زمین باید با توجه به:
- شرایط خاک
- مقاومت ویژه خاک
- وضعیت سازه
- دسترسی برای تست و نگهداری
- مسیر هادی ارت
- الزامات پروژه
انتخاب شود.
بنابراین نمی‌توان یک محل مشخص مانند «حتماً دور از فونداسیون» را برای تمام پروژه‌ها به عنوان قانون عمومی تعیین کرد.
۲. حفاری
ابعاد و عمق حفاری به روش اجرای الکترود، نوع خاک و طراحی سیستم زمین بستگی دارد.
۳. نصب الکترود
الکترود زمین در محل تعیین‌شده نصب شده و اتصال آن به هادی سیستم زمین با روش مناسب و استاندارد انجام می‌شود.
۴. استفاده از مواد کاهنده مقاومت
در صورت نیاز، می‌توان از مواد کاهنده مقاومت زمین که برای این کاربرد طراحی شده‌اند استفاده کرد.
مواد مورد استفاده باید با الکترود و شرایط خاک سازگار باشند.
استفاده از مقدار زیاد نمک به عنوان راهکار کاهش مقاومت توصیه نمی‌شود؛ زیرا نمک می‌تواند خوردگی الکترودها و اتصالات را افزایش داده و اثر آن نیز در طول زمان کاهش پیدا کند.
۵. اتصال به سیستم ارت ساختمان
هادی مربوط به سیستم زمین باید طبق طراحی به شینه اصلی ارت متصل شود.
در نهایت، مقاومت سیستم زمین باید با روش مناسب اندازه‌گیری و نتیجه با مقدار مورد نیاز پروژه مقایسه شود.
مقاومت زمین مناسب چقدر است؟
یکی از معیارهای مهم ارزیابی سیستم زمین، مقاومت الکتریکی الکترود یا سیستم زمین است.
با این حال، نمی‌توان یک عدد ثابت مانند ۱، ۲ یا ۵ اهم را به عنوان مقدار مجاز برای تمام ساختمان‌ها و تأسیسات تعیین کرد.
مقدار قابل قبول به عواملی مانند:
- نوع سیستم توزیع برق
- روش حفاظت در برابر برق‌گرفتگی
- نوع الکترود زمین
- شرایط خاک
- جریان خطا
- تجهیزات حفاظتی
- نوع تأسیسات
- الزامات استاندارد و طراحی پروژه
وابسته است.
بنابراین پس از اجرای سیستم ارت باید مقاومت زمین با روش مناسب اندازه‌گیری و با مقدار تعیین‌شده در طراحی و الزامات پروژه مقایسه شود.
نکته: هرچه مقاومت سیستم زمین کمتر باشد لزوماً به این معنا نیست که تمام الزامات حفاظت الکتریکی به‌صورت خودکار برآورده شده‌اند. عملکرد صحیح سیستم ارت به طراحی کامل سیستم حفاظتی وابسته است.
تفاوت ارت و نول چیست؟
یکی از اشتباهات رایج در برق ساختمان، اشتباه گرفتن ارت و نول است.
نول (N)
نول یکی از هادی‌های مدار الکتریکی است و در شرایط عادی بخشی از جریان کاری مدار از آن عبور می‌کند.
ارت یا هادی حفاظتی (PE)
هادی حفاظتی برای حفاظت در برابر خطاهای الکتریکی و ایجاد مسیر حفاظتی برای بدنه‌های فلزی تجهیزات استفاده می‌شود.
در شرایط عادی، هادی حفاظتی نباید مسیر جریان کاری مدار باشد.
بنابراین:
| ویژگی | نول N | ارت PE |
|---|---|---|
| نقش اصلی | هادی مدار | هادی حفاظتی |
| جریان عادی | دارد | نباید جریان کاری مدار را حمل کند |
| کاربرد | تکمیل مدار | حفاظت در برابر خطا |
| رنگ متداول | آبی | سبز-زرد |
اتصال N و PE نیز نباید به صورت دلخواه در هر نقطه‌ای انجام شود و محل و نحوه این اتصال تابع نوع سیستم توزیع و الزامات طراحی است.
سایز سیم ارت چگونه انتخاب می‌شود؟
انتخاب سطح مقطع هادی حفاظتی موضوعی کاملاً محاسباتی است و نباید فقط بر اساس یک عدد ثابت یا جریان فیوز انجام شود.
عواملی مانند:
- سطح مقطع هادی فاز
- جریان خطا
- زمان قطع تجهیزات حفاظتی
- جنس هادی
- نوع سیستم توزیع
- روش نصب
- شرایط محیطی
- الزامات استاندارد
در انتخاب سطح مقطع هادی PE مؤثر هستند.
در بسیاری از مدارهای ساختمانی، مقادیر مشخصی مانند 1.5 یا 2.5 میلی‌متر مربع به عنوان هادی حفاظتی دیده می‌شود، اما برای مدارهای بزرگ‌تر باید انتخاب هادی حفاظتی بر اساس طراحی و استاندارد انجام شود.
جدول نمونه مقادیر رایج هادی حفاظتی در ساختمان
جدول زیر صرفاً برای آشنایی با مقادیر رایج در مدارهای ساختمانی ارائه شده و جایگزین محاسبات طراحی نیست.
| کاربرد | سطح مقطع رایج هادی فاز | هادی حفاظتی متداول |
|---|---|---|
| مدار روشنایی | 1.5 mm² | 1.5 mm² |
| مدار پریز | 2.5 mm² | 2.5 mm² |
| برخی مصرف‌کننده‌های پرقدرت | 4 mm² | متناسب با طراحی |
| مدارهای با سطح مقطع بالاتر | 6 mm² و بیشتر | طبق محاسبات و استاندارد |
| فیدرها و تابلوهای اصلی | متغیر | طبق طراحی سیستم |
توجه: برای مدارهای قدرت، رایزرها و تابلوهای اصلی نمی‌توان صرفاً بر اساس یک جدول عمومی، سطح مقطع سیم ارت را تعیین کرد.
همچنین هادی اتصال بین شینه اصلی ارت و الکترود زمین نیز باید بر اساس طراحی سیستم زمین، جریان خطا، نوع سیستم و الزامات استاندارد انتخاب شود.
اشتباهات رایج در اجرای سیستم ارتینگ
بسیاری از مشکلات سیستم ارت ناشی از طراحی یا اجرای نادرست هستند.
۱. استفاده از الکترود یا صفحه بی‌کیفیت
استفاده از فلز نامناسب، ضخامت ناکافی یا محصولی که در برابر شرایط محیطی مقاومت کافی ندارد، می‌تواند باعث خوردگی و افزایش مقاومت سیستم زمین در طول زمان شود.
انتخاب جنس و ابعاد الکترود باید مطابق مشخصات فنی و الزامات پروژه انجام شود.
۲. اتصال غیراستاندارد سیم ارت به الکترود
اتصال هادی به الکترود یکی از قسمت‌های مهم سیستم زمین است.
اتصال باید از نظر مکانیکی و الکتریکی مطمئن و در برابر خوردگی مقاوم باشد.
در برخی پروژه‌ها از جوش احتراقی (Exothermic Welding) مانند Cadweld استفاده می‌شود و در موارد دیگر می‌توان از اتصالات مکانیکی استاندارد و مناسب استفاده کرد.
۳. استفاده نادرست از نمک و زغال
افزایش مقدار نمک لزوماً به معنی بهتر شدن سیستم ارت نیست.
نمک می‌تواند:
- خوردگی الکترود را افزایش دهد.
- عمر اتصالات را کاهش دهد.
- با شسته شدن در طول زمان اثر خود را از دست بدهد.
- باعث افزایش هزینه نگهداری سیستم شود.
در صورت نیاز، استفاده از مواد کاهنده مقاومت تخصصی و مناسب با سیستم زمین گزینه بهتری است.
۴. انتخاب نامناسب محل اجرای سیستم زمین
شرایط خاک تأثیر زیادی بر عملکرد سیستم زمین دارد.
خاک خشک، سنگی یا دارای مقاومت ویژه بالا می‌تواند باعث افزایش مقاومت الکترود شود.
بنابراین انتخاب محل باید بر اساس بررسی شرایط پروژه و در صورت نیاز اندازه‌گیری مقاومت ویژه خاک انجام شود.
۵. عدم اندازه‌گیری مقاومت زمین
یکی از اشتباهات مهم این است که سیستم ارت اجرا شود اما مقاومت آن اندازه‌گیری نشود.
پس از اجرای سیستم زمین باید با دستگاه مناسب، مقاومت آن اندازه‌گیری و نتیجه ثبت شود.
در صورت بالاتر بودن مقدار اندازه‌گیری‌شده از مقدار مورد نیاز طراحی، باید سیستم زمین اصلاح یا توسعه داده شود.
۶. عدم اتصال بدنه‌های فلزی به سیستم حفاظتی
در تأسیسات مختلف ممکن است تجهیزات و سازه‌های فلزی متعددی وجود داشته باشند، مانند:
- تابلوهای برق
- سینی و نردبان کابل
- تجهیزات صنعتی
- پمپ‌ها
- چیلرها
- رک‌های فلزی
- بدنه ماشین‌آلات
- تجهیزات فلزی تأسیسات
اتصال این قسمت‌ها به سیستم هم‌بندی و حفاظتی باید بر اساس طراحی و الزامات مربوطه انجام شود.
۷. قطع شدن یا آسیب دیدن هادی ارت
هادی حفاظتی باید در برابر آسیب مکانیکی، خوردگی و قطع شدن محافظت شود.
در صورت وجود اتصال در مسیر، باید از تجهیزات اتصال مناسب و استاندارد استفاده شود.
پیوستگی هادی حفاظتی یکی از موارد مهم در بازرسی سیستم برق است.
روش اندازه‌گیری مقاومت زمین
یکی از مهم‌ترین مراحل پس از اجرای سیستم ارت، اندازه‌گیری مقاومت زمین است.
ارت تستر چیست؟
Earth Resistance Tester یا ارت تستر، دستگاهی است که برای اندازه‌گیری مقاومت الکتریکی سیستم زمین استفاده می‌شود.
این دستگاه با استفاده از روش آزمون مناسب، مقاومت سیستم زمین را بر حسب اهم اندازه‌گیری می‌کند.
دو روش متداول عبارت‌اند از:
- روش سه‌الکترودی یا سه‌پین
- روش کلمپی در شرایطی که ساختار سیستم امکان استفاده از آن را فراهم کند
روش سه‌الکترودی برای تست مقاومت زمین
روش سه‌الکترودی یا سه‌پین یکی از روش‌های رایج برای اندازه‌گیری مقاومت الکترود زمین است.
به صورت کلی مراحل آن شامل موارد زیر است:
۱. آماده‌سازی سیستم
در صورتی که دستورالعمل آزمون نیاز داشته باشد، الکترود مورد آزمایش از سیستم جدا می‌شود تا اندازه‌گیری با هدف مورد نظر انجام شود.
این کار باید با رعایت کامل ایمنی و توسط فرد متخصص انجام شود.
۲. نصب الکترودهای کمکی
دو الکترود کمکی در موقعیت مناسب نسبت به الکترود مورد آزمایش قرار می‌گیرند.
فاصله الکترودهای کمکی مقدار ثابتی برای تمام پروژه‌ها ندارد و باید بر اساس روش آزمون، ابعاد سیستم زمین، شرایط خاک و دستورالعمل سازنده دستگاه تعیین شود.
۳. اتصال دستگاه
ترمینال‌های دستگاه معمولاً با حروف زیر مشخص می‌شوند:
- E (Earth): اتصال به الکترود مورد آزمایش
- P (Potential): اتصال به الکترود پتانسیل
- C (Current): اتصال به الکترود جریان
۴. قرائت مقدار مقاومت
دستگاه مقدار مقاومت اندازه‌گیری‌شده را بر حسب اهم نمایش می‌دهد.
۵. کنترل صحت اندازه‌گیری
برای اطمینان از اعتبار نتیجه، اندازه‌گیری باید طبق روش آزمون دستگاه و در صورت نیاز با تغییر موقعیت یا فاصله الکترودهای کمکی تکرار شود.
تست کلمپی سیستم ارت چیست؟
در برخی سیستم‌های زمین می‌توان از ارت تستر کلمپی استفاده کرد.
این روش برای همه سیستم‌ها مناسب نیست و به آرایش سیستم زمین، وجود مسیر برگشت جریان و شرایط مدار بستگی دارد.
بنابراین پیش از استفاده از روش کلمپی باید مشخص شود که ساختار سیستم برای این روش اندازه‌گیری مناسب است.
اگر مقاومت زمین زیاد باشد چه باید کرد؟
در صورتی که مقدار مقاومت اندازه‌گیری‌شده با مقدار مورد نیاز پروژه مطابقت نداشته باشد، بسته به شرایط می‌توان راهکارهایی مانند موارد زیر را بررسی کرد:
- اضافه کردن الکترودهای زمین
- ایجاد الکترودهای موازی با آرایش مناسب
- افزایش طول یا بهبود آرایش الکترودها
- استفاده از سیستم رینگ یا الکترود گسترده‌تر
- استفاده از مواد کاهنده مقاومت مناسب
- بررسی شرایط و مقاومت ویژه خاک
- اصلاح اتصالات و مسیر هادی زمین
راهکار مناسب باید بر اساس علت بالا بودن مقاومت و شرایط واقعی پروژه انتخاب شود.
نگهداری و بازرسی دوره‌ای سیستم ارت
سیستم ارتینگ نباید پس از اجرا برای همیشه بدون بررسی باقی بماند.
در طول زمان ممکن است:
- شرایط رطوبت خاک تغییر کند.
- اتصالات دچار خوردگی شوند.
- اتصالات مکانیکی شل شوند.
- هادی‌ها آسیب ببینند.
- تجهیزات جدید به سیستم اضافه شوند.
به همین دلیل، برنامه بازرسی و آزمون دوره‌ای باید بر اساس نوع تأسیسات، الزامات استاندارد، شرایط محیطی و دستورالعمل بهره‌برداری پروژه تعیین شود.
در تأسیسات حساس، ثبت نتایج تست‌ها و مقایسه آن‌ها در طول زمان اهمیت زیادی دارد.
همچنین پس از تغییرات مهم در تابلوهای برق، اضافه شدن تجهیزات جدید یا اجرای سیستم حفاظت در برابر صاعقه، وضعیت سیستم زمین و هم‌بندی باید مجدداً بررسی شود.
تفاوت ارت ساختمان با سیستم حفاظت در برابر صاعقه
ارتینگ و حفاظت در برابر صاعقه دو موضوع مرتبط اما یکسان نیستند.
سیستم حفاظت در برابر صاعقه شامل بخش‌هایی مانند:
- سیستم دریافت صاعقه
- هادی‌های نزولی
- سیستم زمین
- هم‌بندی
- تجهیزات حفاظت در برابر اضافه‌ولتاژ
است.
بنابراین صرف داشتن یک چاه ارت به معنی کامل بودن سیستم حفاظت در برابر صاعقه نیست.
اگر ساختمان دارای سیستم صاعقه‌گیر باشد، سیستم زمین و هم‌بندی آن باید به صورت یکپارچه و مطابق طراحی سیستم حفاظت در برابر صاعقه بررسی شود.
نکات مهم برای اجرای یک سیستم ارتینگ استاندارد
برای اجرای صحیح سیستم ارت به نکات زیر توجه کنید:
- نوع سیستم زمین را بر اساس شرایط پروژه انتخاب کنید.
- شرایط و مقاومت ویژه خاک را در صورت نیاز بررسی کنید.
- از الکترود و اتصالات استاندارد استفاده کنید.
- سطح مقطع هادی حفاظتی را بر اساس طراحی انتخاب کنید.
- مسیر هادی ارت را در برابر آسیب مکانیکی محافظت کنید.
- از اتصال‌های مطمئن و مقاوم در برابر خوردگی استفاده کنید.
- بدنه تجهیزات و قسمت‌های فلزی مورد نیاز را مطابق طراحی هم‌بندی کنید.
- از نمک به عنوان راهکار دائمی کاهش مقاومت استفاده نکنید.
- پس از اجرای سیستم زمین، مقاومت آن را اندازه‌گیری کنید.
- نتیجه تست را ثبت و نگهداری کنید.
- سیستم ارت را در دوره‌های مشخص و متناسب با نوع پروژه بازرسی کنید.
- در پروژه‌های دارای صاعقه‌گیر، سیستم ارت و هم‌بندی را هماهنگ با طراحی حفاظت در برابر صاعقه اجرا کنید.
جمع‌بندی
سیستم ارتینگ یکی از مهم‌ترین بخش‌های حفاظت الکتریکی در ساختمان‌ها و تأسیسات است. هدف از اجرای این سیستم، ایجاد مسیرهای حفاظتی مناسب، کاهش خطر برق‌گرفتگی، کمک به عملکرد تجهیزات حفاظتی و کنترل پتانسیل‌های ناخواسته در سیستم برق است.
برای اجرای سیستم ارت می‌توان از روش‌هایی مانند ارت صفحه‌ای، ارت میله‌ای، رینگ ارت و ارت فونداسیون استفاده کرد. انتخاب روش مناسب به شرایط خاک، نوع ساختمان، نوع سیستم توزیع برق، طراحی حفاظتی و الزامات پروژه بستگی دارد.
همچنین انتخاب سایز سیم ارت نباید تنها بر اساس یک جدول عمومی انجام شود. جریان خطا، زمان قطع تجهیزات حفاظتی، سطح مقطع هادی‌های مدار، نوع سیستم و استانداردهای مربوطه باید در طراحی هادی حفاظتی در نظر گرفته شوند.
در نهایت، اجرای سیستم ارت بدون اندازه‌گیری و بررسی عملکرد آن کامل نیست. تست مقاومت زمین، کنترل پیوستگی هادی حفاظتی و بازرسی دوره‌ای از مهم‌ترین مراحل اطمینان از عملکرد صحیح سیستم ارتینگ هستند.
دیدگاه کاربران